अस्थिर राजनीतिः बेरोजगारको कारक
हरेक वर्ष कम्तीमा पनि ४ लाख युवा रोजगारीका लागि तयार हुन्छन् । ती युवा श्रमशक्तिको सही सदुपयोग हुन नसक्दा हरेक दिन बिदेसिनेको जमात बढिरहेको छ भने अर्कातिर अनैतिक र अराजक गतिविधि बढिरहेको छ । नेपालबाट प्रतिदिन लगभग ७ सयको हाराहारीमा नेपाली युवाहरू विदेशतर्फ लागिरहेका छन् । यसरी विदेश जानेहरूमध्ये औंलामा गन्न सक्ने मात्राले मात्र राम्रो अवसर पाएका छन् । हालै पनि अमेरिकाका लागि डिभी भर्नेको भीड र कोरिया जान लागेको भीडले नेपालमा बेरोजगारी समस्या कस्तो छ भन्ने कुरा इंगित गर्छ ।
प्रत्येक गाउँमा युवाहरूको उपस्थित न्यून छ । गाउँमा बसेका युवाहरू पनि क्यारेम र तासमा व्यस्त देखिन्छन् । तिनीहरूलाई सही बाटो पहिल्याउन सकिएको छैन । एक छाक नाना र चाचाको बन्दोबस्तका लागि बिदेसिनुपर्ने नेपालीहरूको इतिहास पुरानो छ । न्यूनतम आधारभूत आवश्यकता परिपूर्तिकै लागि आफ्नो सर्वस्व साहूकहाँ धितो राखेर बिदेसिनुपर्ने बाध्यता छ । बाध्यतावश गाँस, बासको व्यवस्था गर्ने धोको बोकेर उडेका उनीहरू बीचमा दलालको चरम शोषणमा पर्छन् । यति मात्र नभएर गैरकानुनी रूपमा समेत पठाएर ठग्ने गरिन्छ । उनीहरूलाई ठग्ने क्रम स्थानीय साहूदेखि विदेशको आफन्त र कम्पनीसमेत रहेका हुन्छन् ।
देशभित्र भएका प्राकृतिक स्रोत–साधनको उच्चतम उपयोग हुन नसक्नु र भएका उद्योग–कलकारखानाहरू क्रमशः धराशायी बन्दै जानु पनि बेराजगारीको प्रमुख कारण हो भने अर्कातर्फ बढ्दै गएको जनसंख्या र राजनीतिक अस्थिरताले आर्थीक विकासमा चुनौती थपिदिएको छ । अर्काे कुरा, सरकारले स्पष्ट औद्योगिक नीति ल्याउन नसक्दा औद्योगिक संरचनाहरू बिस्तारै हराउँदैछ, जसका कारण बेरोजगारी बढाएको छ । जल, जमिन, जटिबुडीको राम्रो सदुपयोग गर्ने नीति ल्याउने हो भने बेरोजगारी मात्र घट्ने होइन, समग्र मुलुकको आर्थिक स्थितिसमेत सकारात्मक हुने निश्चित छ ।
जातीय तथा दलीय स्वार्थका लागि खुलेका विभिन्न संगठनको चन्दा नीति र बन्द तालिकाले रोजगारी क्षेत्रमा नकारात्मक असर परेको छ । बेरोजगारीका कारण खाडीमा जानु मात्र परेको छैन, दिनदहाडै सामाजिक अपराध पनि बढिरहेका छन् । सामान्य गोजी चोर र छलकपटको कुरै छाडौं, दिउँसै करोडौंको बैंक फोर्नेहरूलाई समेत कारबाही हुन सकेको छैन । विदेश पठाइदिने नाममा लाखौं रुपैयाँ बुझाएर मात्र पुग्दैन, त्यहाँको शारीरिक तथा मानसिक शोषण झेल्नुपरिरहेको छ ।
रोजगारीकै नाममा खाली मुलुकमा कैयौ दिदीबहिनीले नारकीय व्यवहार भोग्नुपरिरहेको छ । कोही चर्काे घाम र कार्यचापका कारण कोठामा सुतेको सुत्यै भएको घटना बढ्न थालेको छ । अज्ञानता र अशिक्षितका कारण कैयौं दाजुभाइले सडक दुर्घटनामा परेर ज्यान त्याग्नुपरिरहेका छन् भने फितलो नियम भएको मुलुक नेपालमा जन्मेका हामी नेपाली सानातिना तलमाथि गरेकै कारण जेलजीवन बिताउन बाध्य हुनुपरेको छ ।
यी र यस्तै अनेक दुःख भोग्नुपर्नाका प्रमुख कारण नेपाली राजनीतिमा कालो बादल लाग्नु नै हो भन्ने कुरामा दुईमत छैन । वीर गोर्खालीका नामले परिचित नेपाली युवाहरू यतिखेर पशुत्वको व्यवहार भोग्न विवश छन । यदि यी श्रमशक्तिलाई नेपाली माटोमा जिउने अवसर दिने हो भने स्वीजरल्यान्ड घुम्ने सपना होइन, यहीँ बनाउन सकिन्छ, जसका लागि प्रथमतः राजनीतिक अवस्था सुध्रनुपर्छ ।
published in Karobar daily at 2067/7/10
