http://sahayatra.com

ब्यङ्य

रामजी बलामी
                                                            म मिटिङमा छु !

     आधुनिक मानवको सवै भन्दा प्यारो  शब्द हो ुमिटिङू । इटिङ सिटिङ डेटिङ जहांसुकै होस ुम मिटिङमा छुू भन्न छुटाउँदैनन् । चिटिङ देखि फिटिङ गरिरहेकाले समेत मिटिङको नाममा बोक्रे भलाद्मीपन देखाइरहेका हुन्छन् । विहान फोन गरे नि मिटिङ दिउँसो गरे नि मिटिङ बेलुका गरे नि मिटिङ । अझ अनौठो त राती फोन गर्दा पनि कहिले काहीं त मिटिङ पो भन्न थाल्छ त बा ! हुन त देश निर्माताहरुको सक्कली मिटिङ राती मात्रै हुन्छ तर सामान्य मान्छेले राती मिटिङ भन्दा के अर्थ लाग्ला  कहिलेकाही त हुन पनि सक्ला तर सधै राती मिटिङ को संग होला  त्यता तिर नजाऔ । हरदिनरात मिटिङको मन्त्र जपेर भित्रभित्रै चिटिङ गर्नेहरुको जमात पनि वाक्लै छ  । साथीसंगी इष्टमित्र लगायतले फोन गर्दा मिटिङ मा छु पछि गर्नु भन्नु त स्वभावीकै हो घरपरिवारको फोन आए पनि मिटिङकै शान देखाउनेहरु देख्दा भने रिसले पारो चढ्छ ।

घरकी श्रीमतीलाई मिटिङमा जानुछ भनेर हतार पतार खाना बनाउन लगाउने अनि दिनभर डेटिङ जानेकोहरुको कुरा बेग्लै । ुआज गोप्य मिटिङ छू भनेर रात्रीकालीन रेष्टुराँहरुमा छिर्नेहरुको कुरा पनि छाडौं । गोदावरी र दक्षिणकाली गए नि मिटिङ दिनभर रक्सी खाएर बसे नि मिटिङ विहान एक्लै चिया खाइ वस्दा नि मिटिङ शौचालयमा शौच गरिरहदा नि मिटिङ घर पार्टी टि सप बाटो जहां पनि मिटिङको नाम फलाकेर के पाउनु हे प्रभु ! घरमा दुइ छाक जोहो होला कि नहोला मतलव छैन उता अरुलाई शान देखाई नक्कली नाम कमाउन मिटिङको धाक देखाउँछन् । मोबाइलमा फोन आओस कि नआओस कानमा राखेर एकलौटी वात मार्दै हिडेपछि अरुलाई त भुसुना ठान्छन् ।  कालीकोटदेखि काठमाडौ र सडकदेखि सदनसम्मका गफ हाँकेर ट्रकको हर्न भन्दा नि चर्काे भाषण गर्दै हिड्छन् । ुधाक भन्दा धक्कु ठुलो हिड्ने वेला खुट्टा लुलोू भनेको यहि हो ।  घरमा श्रीमतीजी मेरो हजुर त मिटिङमा जानु भा छ भनेर मख्ख होली यता श्रीमान भने नयाँ गर्लप्रुेण्डसंग डेटिङमा रमाइरहेका हुन्छन् । हेर्नुस त आधुनिक मानवको बिशेषता ।

ुम सानो मिटिङमा छु  आज महत्वपूर्ण मिटिङ छू लगायतका कुरा गरेर निकै व्यस्तताको प्रदर्शन गर्नेहरु भेटिन्छन् । बिना उपलब्धीको मिटिङले के पो फाइदा गर्छ र  झुट कुरा एक दुइ दिनको पो टिक्छ । सधै कहां टिक्न सक्छ र  कुरा फ्लास भएको चाल पाएर नै पक्तिकारलाई यो लेख्न वाध्य पार् यो नत्र कहां सकिन्थ्यो र भन्या  लेख्न । अरुले तपाई भनोस कि नभनोस आफै मपाई भन्दै आफै भलाद्मी बन्न मिटिङको नाम जमि राखेका हुन्छन् । उता अरुले आफ्नो कुरा काटेको चालै पाउँदैन । आफु कति न सहि बाटो लाग्या जस्तो सवैलाई यसो र त्यसो भनी फुंइ लाएर मात्र हुन्छ त्यही अनुसारको काम गर्न पनि त सक्नु परो नि नत्रभने नेपाली नेताहरुले जस्तो यसो गर्छु र त्यसो गर्छु भन्ने चुनाव जितेपछि गाउँमै नफर्कने जस्तै चाला भएन र  जे होस यो मिटिङको कहानीले कोही कसैलाई अप्थेरो पार् याछ भने क्षमा दिनुहोला है त ।

Published in karobar daily

कथा
 रामजी बलामी
                                            त्यो दिन

त्यो दिन सम्झिदा रमिताको आंखा अझै पनि रसाउँछ आँखाभरी आँसु छचल्किन्छ मुटु भन्नकानिएर रुन्छ पहाड जस्तो उनको छात्ती पनि ओइलिएको पात झै लर् यालुरुक भई खसे झै हुन्छ । त्यसैले त उनि त्यो घटना कहिल्यै सम्झन चाहन्न तर मान्छेको मन न हो जे गर्नु हुन्न भन्यो आखिर त्यही भईदिन्छ । हुन त वितेको घटना सम्झेर मन खियाउनु भन्दा जे छ त्यसैमा अघाउन सक्नु पर्छ । उनि यही कुरा सम्झिन्छिन र बेलबेला झस्किन्छिन् । सुनसान एकान्त हुनासाथ त्यो घटनाले सताउने भएकाले अफिस विदाको दिनमा पनि कही न कही अल्झेरै बसेकी हुन्छिन उनी । हुन त उनलाई अभाव अपुग केही छैन । न पहिले जस्तो मायाँको अभाव थियो न त धन सम्पत्ती कै । छिमेकी र समाजकै नमुना नारी उनी दुई सुकन्याकी आमा बनिसकिन तर पनि त्यो घटनाले उनको मनमा चोट दिन छाडेको छैन । उनको यो व्यवहारले श्रीमान समेत चिन्तित छन ।  अचानोको पिर खुकुरीलाई कहां थाहा हुन्छ र  हुन त दुःख बाड्दा आधा हुन्छ सुख बाड्दा दोब्बर हुन्छ भनिन्छ तर त्यसो भन्दैमा आफ्नो दुःख चारैतिर फुकेर हिड्न पनि त भएन । त्यसैले कहिलेकाही सम्झिदा भक्कानिएर  रुन्छिन र त्यो घटनालाई आफ्नो मानसपटलबाट सदाकालागि हटाउन चाहन्छिन । तर जिवनको मोडै परिवर्तन गर्ने त्यो घटना कहां त्यती चादै विस्रन सकिन्छ र ।

आखिर के घटना थियो त त्यो जसले रमिताको जिवनमै चिल्लो दाग भई बसिरह्यो । माघ महिनाको अन्त्यतिर श्री स्वस्थानी व्रत कथा समाप्त भएको दिन थियो । उनी आफ्नो घरबाट प्रसाद लिएर माईती गएकी थिइन । एउटी चेलीकालागि माइती भन्दा प्यारो अरु के नै हुन सक्छ र  बुवाआमा र दाजुभाई सँग सुखदुःख सात्दा सात्दै बेलुका अलि ढिलो भईसकेको थियो उनि घर फर्कदा । माइतबाट जम्मा पन्ध्र मिनेट दुरीमा रहेको आफ्नो घर जांदा कुम्भकर्ण निन्द्राको बहानामा डुबुल्की मारीरहेको परिवारमा कसैले पनि ढोका खोल्न आएनन् । निन्द्रा लागेको मान्छेलाई उठाउन सकिन्छ तर निन्द्रा लागेको बहाना गर्नेलाई कदापी सकिदैन ।  निकै बेरको ढोकाको ढकढक आवाज पछि रिसले चुर भई उनकै श्रीमान ढोका खोल्न आए । ढोका त खोले लगतै रमिताको रामधुलाई भयो । बिहे भएको दुई वर्ष मात्रै पुगेको थियो तर विना उपचार बच्चा नभएको निहंु पारेर अनेक लाच्छनाको सिकार बन्दै आईरहेकी थिइन रमिता र त्यो दिन पनि त्यही निहंुको पुतली भईन उनी ।

जतिसुकै भकुन्डोसरी पिटे  पनि पतीको दिर्घायुको कामना गरेर बसेकी उनलाई त्यो दिन असह्य भयो । भुई तल्ला देखि माथिल्लो तल्लासम्म घिसार्दै बन्द कोठामा लगेर पित्दा समेत सासु ससुरा जहान परिवार सवै चुपचाप बसे । श्रीमानको पिताइ सहन नसकी शिथिल शरिर लिएर पुनः माइत फर्केकी थिईन रमिता त्यो रात ।  अर्काे बिहेकालागि जेठी श्रीमती भगाउने बहाना थियो त्यो पिताई । यो कुरा रमितालाई पनि थाहा नभएको होईन तर उनि समाजका सच्चा इमान्दार इज्जतवाला नारी थिइन । बरु आफु कष्ठ सहने अरुलाई दुःख नदिने  उनको बानीले गर्दा गाउमा राम्रो चेलीको रुपमा गनिन्थ्यो उनि तर विडम्वना त्यो परिवारकालागि उनी शत्रु जस्तै भईन । धन्न उनको माइती नजिक थियो र पहिलो रोजाई बन्यो माईतीघर अन्यथा उनको रोजाई नजिकको भिरपाखा दह वा जंगल हुने थियो पक्कै पनि ।

समय घर्किसकेको थिएन घडीको सुईले भर्खर रातको १० देखाउदै थियो । त्यो रात कसैको पनि निन्द्रा लागेन । भोलीपल्टै सवेरै आफ्नो नातेदार र लमीसहित गएर यथार्थ कुरा वुझ्न खोजे तर मुर्खको औषधी हुदैन । सासु ससुरा र नातेदार देख्नासाथ हात जोडेर निहुरिनु पर्ने ज्वाई पाखुरा सुर्कदै ुल आउ एक एक भिडौू भन्दै ठेलमठेल गर्न थाले । आफ्नो जवानीको बल देखाउदै रमितालाई एक दुई तीन नचाहिने भन्दै तुरुन्त त्यहाबाट जान धम्की दिए ।  धन्न रमिताको दाजुभाई लगायत माइती पक्ष शान्त थिए नत्र त्यहु ठुलै काण्ड मच्चिने थियो त्यो दिन । अन्ततः गहभरी आंसु लिएर माइती फर्किन उनी । उनी फर्कदा त्यो घरको सुक्का पनि ल्याएकी थिईनन् बरु आफ्नो दाईजो समेत त्योगेर हिडेकी थिई उनले ।

सम्वन्ध टुटेको एक वर्षमै रमिताले यस्तो वर पाईन जो रमिताको आँखामा अतुत गाँजलसरी बसिरहेछ । पहिलेको श्रीमानको नारकिय व्यवहार र अहिलेको मायालु व्यवहार दाँजेरै आंखा रसाउछ उनको । पाप धुरी कराउछ पक्कै पनि आफुलाई सारा समाजका अगाडी घृणित पात्रको रुपमा उभ्याएर आफु चाखो बनेको भुपु श्रीमान अहिले दिनरात घुरेर रोईरहेको खबर सुन्दा रमितालाई हाँसो होईन दुःखै लाग्छ । किनकी उनी अरुको प्रगती चाहन्छे सुख चाहन्छे जस्तो सुकै शत्रुको पनि वेडना सुन्न चाहन्नथे ।

हुन पनि उनीहरुको सम्वन्ध टुटेको भित्रिन लागेको नयाँ दुलही नामक दानवको ुजेठीलाई त्याग्नुू भन्ने बोली कै कारण हो । अन्यथा उनीहरु एकअर्कामा निकै माँया गर्थे तर कान्छीको गुलीयो आशमा भुलिदा जेठीको मायाँ पनि घिन लाग्यो त्यो बेला रमिताको भूपु श्रीमानलाई । तर आज एउटा छोराको बाउ बनिसकेको ऊ निधारमा हात राख्दै उनै रमिताको प्रशंसा गरिरहेका छन  त्यसो त रमिता  पनि भन्छिनु हे दैव उसले म माथी जस्तोसुकै अन्याय गरेको भए पनि भो उसको अज्ञानताकै कारण भयो त्यसैले हे भगवान उसलाई त्यो नुनीलो समुद्रबाट पार लगाई देउ । वैगुनीलाई गुणले पुकारीदेऊ ।

             Ramji Balami.
                                                         गन्तब्यहिन यात्रा

    प्यारी त्यसरी पिर नगर्नु दुई वर्षमा त फर्किहाल्छु नि त्यसपछि ल्याएको केही कमाईले बावुलाई पनि राम्रै स्कुलमा पढाउला ।  रमेश हिड्ने दिनको अघिल्लो राती सुत्ने बेलामा आँसु पुछ्दै आफुलाई काखमा राख्दै भनेका यि वाक्य अन्जुको मनमा अहिले पनि ताजै छ । रमेशको यस्तो भावी योजना र एक प्कारको लोभले उनको मन फुरुङ्ग भएको थियो । एक्कासी छोराको भावी उज्यालो जिवनको सपना देखेकी थिइन त्यो दिन उनले । रातभर आफ्नो जिवनसंगीसंग भावी जिवनको मिठा मिठा रुपरेखा कोरेर खाडी पसेका थिए रमेश । तर सोचे जस्तो कहां सरल थियो र खाडी जिवन । आखिर जिवन अस्ताउँने थलो बन्यो उसकोलागि । मरुभूमिमा गोरुजोताई र खल्खल्ती बगेको पसिनाले कहां थियो र  तर के गर्नु जिवनसंगी संग बुनेका ति भावी सपनाहरु साकार पार्नैका लागि पनि आफ्नो जिउज्यानको पर्वाह नगरी चाकडीमै रमाउन बाध्य छन रमेश । नयाँ घर बनाउने आमावुवाको सपना साकार पार्ने र एउटा छोरालाई राम्रो स्कुलमा पढाउने रहर थियो उसको । तर ति रहरहरु धेरै दिन टिक्न सकेन उसको पार्थिव शरीरसंगै ति सपनाहरु प्ानि चक्नाचुर भईसकेका छन । बाटो क्रस गर्ने क्रममा अनजान दुर्घटनामा परेर ऊ यस धर्तीबाट सदाका लागि विदा भए । उनको विदा संगै जिवनसंगीको वेहाल भए अनि भएका एक सन्तान छोराको वेहाल भए अनि त्यो रात बुनेका सवै सपनाहरु चक्नाचुर भई विदा भए । भर्खर तोतेवोली वोल्न थालेका छोरा र मलिन अनुहारका जिवनसंगीलाई मधुर मुस्कान छरेर खांडी प्रवेश गरेका उनी अव वि्रफकेश वोकेर होईन कुनै वाकसमा कोचिएर आउदैछ । परिवारमा खुसी लिएर होईन विस्मात र पिडा वोकेर आउदैछ ।

   रमेशको मृत्युको खवर सुने लगतै बेहास बनेकी अन्जु आजकल पागल जस्तै बनेकी छिन । घरीघरी हास्छिन घरिघरी रुन्छिन अनि छिनछिनमै बरबराउछिन । उनको यो दैनिकी जस्तै बनेको थियो तर केहि उपचार पछि उनको यो पागलपन विस्तारै हट्दै गयो । अनेक प्रयास पछि एकदिन रमेशको शव वाकसमा टम्म वाडेर आईपुग्यो । छिमेकीले यो लास अन्जुलाई नदेखाउन प्रयत्न गरे तर सफल हुन सकेन । जव उनले आफ्नो प्राण पि्रय यसरी आफ्नो आंगनमा आईपुगे अनि उनले टोलाएको पतिको आंखा देखे अनि फेरी भक्कानिएर रुदै वेहोस हुन थाली । विलौना गर्न थाली । आखिर एउटी पत्निको श्रीसम्पती भनेकै पति न हुन पति नै नहुदो हो त अरु किन चाहियो  उनि निरन्तर विलौना गर्न थाली यस वखत रमेश हुदो हो त  पहिले जस्तै काखमा राखेर आंशु पुछिदिन्थे होला तर अव यो विलौना रमेशले सुन्नेवाला थिएन । आयो टप्प टिप्यो भनेझै विलौनाले फर्किन सक्दैनन रमेश । अव त वाकी रह्यो केवल उसको वाचा बुनेका ति मिठा मिठा सपना अनि एक छोरा । रमेशको लास आई पुग्दा अन्जुर छोरा प्रतिक अनि परिवार मात्रै होईन छिमेकी कै आंखा रसाए किनकी ऊ गाउकै सोझा मान्छेको रुपमा चिनिन्थ्यो ।
कयौ दिन ढल्यो रात ढल्यो तर अन्जुको पिडा झन झन घट्नुको सट्टा वल्झिदै गयो । केहि दिन त छिमेकीको ओहोर दोहोर पनि वाक्लै थियो तर अब त आफ्नै परिवार मात्रै थियो । समयको अन्तराल संगै अन्जुको जिवनमा विस्तारै कठिनाईले वास माग्यो । विस्तारै समाजले उनिप्रती हेर्ने भावनामा टुसारापात हुदै गए । एक्ली नारीप्रती हेय भावनाले अलक्षणी कोणले एकाएक उनलाई सताउन थाल्यो । बल्झिएको उनको घाउमा नुन छर्ने काम गर् यो समाजले । उनीसंग त्यो व्यहार सहनुको कुनै विकल्प थिएन । समयसंगै उनको सुन्दर रुपमा वुढ्यौली छायो आँखामा आँसु टुटेन अनि मनमा कहिल्यै शान्ति छाएन । समाजले मात्रै होईन विस्तारै परिवारले समेत हेय भावनाले हेर्न थाले । छोरा हुर्कदै गए  छोरालाई राम्रो स्कुलमा पढाउने उनिहरुको रहर पनि रमेशको लास संगै मरिसकेको थियो ।
घरमा अविवाहित देवर भएकै कारण उनको र देवरबिचको सम्वन्ध भएको कुरा गाँउभरी हल्ला चल्न थाले । कुरा न हो एक कान दुई कान हुदै अन्ततः अन्जुकै कानमा पुग्यो । यो कुराले उनमा फेरी नयाँ पिडा छायो यस वखत आफ्नो हृदयको राजा रमेशलाई सम्झी मात्र सम्झी…। । तर जति सम्झे पनि पुकारे पनि रमेश फर्कनेवालामा थिएन । अव उनी मुक्तीको विकल्प खोज्दै एक्लै भुनभुनाउन थाले । कहिले सोच्थी अव पासो लाएर मर्छु कहिले सोच्थी दहमा जान्छु । आखिर छोराको तगारो र माँयाले गर्दा उनको यो योजना सफल हुन सकेन । एक दिन सोचीन अव यो गांउ नै छोडेर जान्छु । तर छोडेर पनि कंहा जाउ  एक्लाएक्लै प्रश्नोउत्तर गरीरहीन र अन्ततः माईती जाने निर्णयमा पुगे ।

   दिनहरु वित्दै जांदा निकै वर्ष विते यतिखेर छोरा प्रतिकले एसएलसी पास गरीसकेका थिए । प्रतिक पनि बावु रमेश जस्तै सोझा र भलाद्मी स्वभावकै थिए । यहि कारणले पनि सायद अन्जु भावी सपना वुनिरहेकी थिई । नत्र त्यो बेलै आत्महत्या गर्न सक्थी । आमाको पिडा सवै वुझ्थे उसले । त्यसो त दिउसो साथीभाईले दिएको एक टुक्रा खाजा समेत खल्टीमा राखेर आमालाई ल्याई दिन्थे । छोराको यस्तो वानी देखि अन्जु निकै भावुक अनि खुसी थिई । एकदिन आमाछोरा गोठमा घाँस काटीरहेका थिए यतिखेरै आमाले कुरा निकाले ुबावु हामी यो समाजमा टिक्न सक्ने भएनौ अव मामाघर  माईती  तिरै गएर बसौ हुन्नू  आमाको यो कुरा सुनेर छोरा प्रतिकले टाउको हल्लाए । ऊ आमाको कुरालाई नकार्न चाहननथे आमालाई खुसी पार्नु नै आफ्नो कर्तब्य सम्झन्थे ऊ । त्यसको भोली पल्टै स्कुल व्याग र भएको झुत्रा कपडाहरु वोकर कुखुराको डाँक संगै डाडा काटे उनिहरुले । माइतिघर टाढै थियो अन्जुको । गएको केहिदिन त राम्रै व्यवहार देखाए दाजु भाउजुले तर दुःख पाएर आएकी  पोइला गएकी चेलीलाई कहां राम्रो मान दिन्छन र हाम्रो समाजमा । विस्तारै विस्तारै माइतमा पनि उनको वारेमा कुरा  कात्न थाले । दाजु पो आफ्नो भाउजु त पराई सम्झी उनले । मेरो दुखै पाउने कर्म रहेछ । उफ… उनि निरास मुद्रामा आफ्नो काममा लाग्छे ।
एकदिन मामा माइजु कोठामा क्ररा गरिरहेको प्रतिकले सुने उनिहरु भन्दै थिए ुछोरी पाल्नेले छोरा पाल्दैनू ।  यो कुराले प्रतिकको मनमा बाढी आयो भित्रभित्रै मन रुवाए तर आमालाई भन्दा पिर मान्ला भनेर भन्न चाहेनन् ।  एक्लो छोरावुहारीको घुर्की बृद्ध बुवाआमाले  सुन्न सकेन । छोरालाई छुटाएर राख्नु भन्दा छोरीलाई अन्तै विहे गरिदिने ध्याउन्नमा लागे उनिहरु । आमाबुवाको सुरसार अन्जुलाई पटक्कै सह्य भएन उनी त्यस्ती खालकी नारी थिईनन् । आफ्नो पति रमेशप्रतीको अघात माँया अझै ताजै थियो उनको दोश्रो विहे गर्ने कुरा उनको लागि अस्ताउन लागेको घाम जस्तै  थियो । त्यसैले आमाबुवाको दोश्रो विहेको प्रस्तावलाई ठाडै अस्विकार गरीन उनले । एउटी चेलीकालागि माइती भन्दा प्यारो अरु हुन्न भन्ािन्छ तर माइतीबाटै यस्तो अपहेलना भए पछि कसको के लाग्छ र  माइतमा समेत बास नपाए पछि छोरा संग पिडा पोख्दै रुनथाली अन्जु । अब त प्रतिक मनमा आमालाई पाल्न सक्ने ऊर्जा  तागत आई सकेको थियो । आमालाई सम्झाउदै भन्न थाले ुआमा नरुनुस रोएर मात्र कति वस्ने पिर नलिनुस म तपाईलाई जसरी नि पाल्छु जाउ अव यहांबाट पनि ।ू उसको वोलीमा उत्साय थियो केही गरेर देखाउछु भन्ने भाव थियो । आफ्नो छोराले यस्तो वोलेको सुने पछि अन्जु झसंग भईन र छोरालाई अंगाल्दै  आंसु पुछेर माइत छाडी जाने निधो गरिन । उनिहरुको लागि अन्तिम विकल्प भनेको त्यो ठांउ छोडेर जानु सिवाय केहि थिएन ।
भ्ााेलीपल्ट झिसमिसेमै डाँडा काटे उनिहरुले उहि पुरानो झुत्रा कपडाको पोका र स्कुले व्याग संगै । आखिर उनिहरुको साथी भनेकै त्यही सिवाय अरु केहि थिएन । उनिहरुको गन्तब्य निश्चित थिएन । कहां जाने कता वस्ने के खाने जस्ता प्रश्नले आमाको मन भारी हुदै गयो । छोरा प्रतिकको मनमा भने यस्तो हतास भन्दा यो गर्ने र त्यो गर्ने जस्ता उत्प्रेरित भावले ओतप्रोत भयो । बाटोभरी आमालाई सम्हाल्दै धुलाम्मे शहर प्रवेश गरे उनिहरु । पति रमेशसंगको विछोड देखि रसाएका आंखा र मनले प्रतिकको मांयाले पिपलको छाँया जस्तै बन्यो अन्जुका लागि । उनको मनमा न्यानो आभास भयो । आंखामा खुसीका आंसु बग्न लागे । तै पनि भित्रभित्रै पिडाहरु छचल्किरहेका थिए । नातावाद र चाकडीपूर्ण शहरी जिवनमा अनजान यात्रु  उनिहरुका लागि नौलो ठाउ थियो । त्यसैले धेरै घरमा कोठाको लागि चाकडी गरे तर पाउन सकेन । अन्ततः यात्रु प्रतिक्षालय नै डेरा भए उनिहरुकालागि ।  उनिहरुको कयौ दिनरात विते त्यँहा । बोराकै सिरक डस्ना थियो उनिहरुको  फुक्का खाना र चिसोपनले शरीर शिथिल बन्दै गयो । यस अवधीभर उनिहरु ज्यामी काम गरिरहेका थिए । थोरै भए पनि पैसा जम्मा पारेर एउटा घरमा कोठा लिए उनिहरुले । त्यस पछि छाक तार्दै केही पैसा जम्मा पारेर आवश्यक सामान जोरजाम गरे प्रतिकले । संयोग नै भन्नु पर्छ आमालाई पनि एउटा घरमा काम गर्ने अवसर मिल्यो । अब त दुवै जना काममा व्यस्त थिए । प्रतिकले आफ्नो काम सकेर बेलुका घर आउदा आमाले खाना तयार बनाई सकेको हुन्थ्यो । आमा अन्जुले काम गर्ने एक साहकोु दयालु आंखाले प्रतिकको मिहेनतलाई देख्यो र एउटा जागीर लगाई दियो ।
उनिहरुको आर्थीक समस्या विस्तारै सुधार हुदै गयो । भर्खरै उदाएको प्रतिकको जवानीपन त्यस माथी अफिसको जागिरले उनमा राम्रै व्यक्तित्व झल्किन्थ्यो । अधुरो रहेको एसएलसी पछिको पढाई पनि अव पढ्न थाले उनले । ऊ प्रती नजर लगाउने युवतीहरुको कुनै कमि थिएन यतिबेला । तर पनि यस तर्फ ध्यान दिन चाहेन  उसले । आफ्नो आमालाई सुखसयलमा पाल्ने धोको थियो उसको । आफ्नो छोराको इमान्दारीता र लगनशीलता देखी निकै खुसी थिईन आमा पनि । अव त उनिहरुले नयाँ कोठा लिई सकेका थिए । वितेका ति दुःखद क्षणहरुलाई भुल्न चाहे तर सकेनन् अन्जुले । पतिप्रेमबाट टाढिए पनि छोराको मांयाले उनमा नयाँ जोश र जांगर पलायो । यतिबेला प्रतिकले राम्रै जागीर भएका दुल्ही ल्याएका छन । अन्जु पनि काम गर्न जादैनन् । उनका दिनहरु छोरा वुहारीको पखाईमै वित्ने गरेका छन भने छोरा वुहारी पनि आमाको सेवामा कतिपनि चुक्दैनन् । विहान उठेर घरायसी काम भ्याएर मात्र अफिस जान्छिन दुलही शुशीला भने भान्छाको हरेक काममा सघाउन तल्लिन हुन्छन प्रतिक । पहिले पिडा र दुःखका आंसु झर्ने अन्जुका ति आंखाहरु अहिले खुसीका आंसु झार्न तल्लिन छन । अनेक वहानामा एउटा नारीले अर्की नारी माथी लााछना लगाउने त्यो समाजले वाह प्रतिक ! भन्न थालेका छन अनि अरुको माइतीमा आएर रँजाई गरीरहेकी माइजु नामक ति दानवीय नारी आज दिदि भन्दै अन्जुकै प्रतिक्षामा वस्न थालेका छन तर अन्जु अव त्यो माइती र गांउलाई फर्केर हेर्न चाहन्न । किनकी खुकुरीको ब्यथा अचानोलाई थाहा हुन्न ……।

Kabita 
दोहोरी गाउदै घाँस कात्दा
फोहोरी भन्यौ बास माग्दा
मख्खै थिए उनको रुपमा
थप्पड पाए स्वाद चाख्दा

खुसी छाउछ पापी मनमा
गुलावी त्यो ओठ देख्दा
माघमा पनि असिन पसिन
कहिले काही साथ बस्दा

पल पलमा याद आउछ
टाढै बस्छु भनी कस्दा
विवस छु त्याग्न उनलाई
आज अन्तै गयौ भन्दा……।

रामजी बलामी )अनजान)

kathaa
अध्यारोबाट उज्यालोतिर…


   प्यारी त्यसरी पिर नगर्नु दुई वर्षमा त फर्किहाल्छु नी त्यस पछि ल्याएको केही कमाईले बावुलाई पनि राम्रै स्कुलमा पढाउला । ू रमेश हिड्ने दिनको अघिल्लो राती सुत्ने बेलामा आँसु पुछ्दै आफुलाई काखमा राख्दै भनेका यि वाक्य अन्जुको मनमा अहिले पनि ताजै छ । रातभर आफ्नो जिवनसंगीसंग भावी जिवनको रुपरेखा कोरेर खाडी पसेका रमेशले सोचे जस्तो कहां सरल थियो र खाडी जिवन । मरुभूमीमा गोरुसरह जोतिदा पनि भने अनुसार ज्याला नपाउने र बारम्वार अनेक गल्तीको भागीदार बन्नु पर्दा उसलाई त्यंहा वस्ने रहर कहां थियो र  तर के गर्नु जिवनसंगी संग बुनेका ति भावी सपनाहरु साकार पार्नैका लागि पनि आफ्नो जिउज्यानको पर्वाह नगरी चाकडीमै रमाउन बाध्य छन रमेश । नयाँ घर बनाउने आमावुवाको सपना साकार पार्ने र एउटा छोरालाई राम्रो स्कुलमा पढाउने रहर थियो उसको । तर ति रहरहरु धेरै दिन टिक्न सकेन उसको पार्थिव शरीरसंगै ति सपनाहरु प्ानि चक्नाचुर भईसकेका छन । बाटो क्रस गर्ने क्रममा अनजान दुर्घटनामा परेर ऊ यस धर्तीबाट सदाका लागि विदा भए । उनको विदा संगै जिवनसंगीको वेहाल भए अनि भएका एक सन्तान छोराको वेहाल भए अनि त्यो रात बुनेका सवै सपनाहरु चक्नाचुर भई विदा भए । भर्खर तोतेवोली वोल्न थालेका छोरा र मलिन अनुहारका जिवनसंगीलाई मधुर मुस्कान छरेर खांडी प्रवेश गरेका उनी अव वि्रफकेश वोकेर होईन कुनै वाकसमा कोचिएर आउदैछ । परिवारमा खुसी लिएर होईन विस्मात र पिडा वोकेर आउदैछ ।

   रमेशको मृत्युको खवर सुने लगतै बेहास बनेकी अन्जु आजकल पागल जस्तै बनेकी छिन । घरीघरी हास्छिन घरिघरी रुन्छिन अनि छिनछिनमै बरबराउछिन । उनको यो दैनिकी जस्तै बनेको थियो तर केहि उपचार पछि उनको यो पागलपन विस्तारै हट्दै गयो । अनेक प्रयास पछि एकदिन रमेशको शव वाकसमा टम्म वाडेर आईपुग्यो । छिमेकीले यो लास अन्जुलाई नदेखाउन प्रयत्न गरे तर सफल हुन सकेन । जव उनले आफ्नो प्राण पि्रय यसरी आफ्नो आंगनमा आईपुगे अनि उनले टोलाएको पतिको आंखा देखे अनि फेरी भक्कानिएर रुदै वेहोस हुन थाली । विलौना गर्न थाली । आखिर एउटी पत्निको श्रीसम्पती भनेकै पति न हुन पति नै नहुदो हो त अरु किन चाहियो  उनि निरन्तर विलौना गर्न थाली यस वखत रमेश हुदो हो त  पहिले जस्तै काखमा राखेर आंशु पुछिदिन्थे होला तर अव यो विलौना रमेशले सुन्नेवाला थिएन । आयो टप्प टिप्यो भनेझै विलौनाले फर्किन सक्दैनन रमेश । अव त वाकी रह्यो केवल उसको वाचा बुनेका ति मिठा मिठा सपना अनि एक छोरा । रमेशको लास आई पुग्दा अन्जुर छोरा प्रतिक अनि परिवार मात्रै होईन छिमेकी कै आंखा रसाए किनकी ऊ गाउकै सोझा मान्छेको रुपमा चिनिन्थ्यो ।

कयौ दिन ढल्यो रात ढल्यो तर अन्जुको पिडा झन झन घट्नुको सट्टा वल्झिदै गयो । केहि दिन त छिमेकीको ओहोर दोहोर पनि वाक्लै थियो तर अब त आफ्नै परिवार मात्रै थियो । समयको अन्तराल संगै अन्जुको जिवनमा विस्तारै कठिनाईले वास माग्यो । विस्तारै समाजले उनिप्रती हेर्ने भावनामा टुसारापात हुदै गए । एक्ली नारीप्रती हेय भावनाले अलक्षणी कोणले एकाएक उनलाई सताउन थाल्यो । बल्झिएको उनको घाउमा नुन छर्ने काम गर् यो समाजले । उनीसंग त्यो व्यहार सहनुको कुनै विकल्प थिएन । समयसंगै उनको सुन्दर रुपमा वुढ्यौली छायो आँखामा आँसु टुटेन अनि मनमा कहिल्यै शान्ति छाएन । समाजले मात्रै होईन विस्तारै परिवारले समेत हेय भावनाले हेर्न थाले । छोरा हुर्कदै गए  छोरालाई राम्रो स्कुलमा पढाउने उनिहरुको रहर पनि रमेशको लास संगै मरिसकेको थियो ।

घरमा अविवाहित देवर भएकै कारण उनको र देवरबिचको सम्वन्ध भएको कुरा गाँउभरी हल्ला चल्न थाले । कुरा न हो एक कान दुई कान हुदै अन्ततः अन्जुकै कानमा पुग्यो । यो कुराले उनमा फेरी नयाँ पिडा छायो यस वखत आफ्नो हृदयको राजा रमेशलाई सम्झी मात्र सम्झी…। । तर जति सम्झे पनि पुकारे पनि रमेश फर्कनेवालामा थिएन । अव उनी मुक्तीको विकल्प खोज्दै एक्लै भुनभुनाउन थाले । कहिले सोच्थी अव पासो लाएर मर्छु कहिले सोच्थी दहमा जान्छु । आखिर छोराको तगारो र माँयाले गर्दा उनको यो योजना सफल हुन सकेन । एक दिन सोचीन अव यो गांउ नै छोडेर जान्छु । तर छोडेर पनि कंहा जाउ  एक्लाएक्लै प्रश्नोउत्तर गरीरहीन र अन्ततः माईती जाने निर्णयमा पुगे ।

   दिनहरु वित्दै जांदा निकै वर्ष विते यतिखेर छोरा प्रतिकले एसएलसी पास गरीसकेका थिए । प्रतिक पनि बावु रमेश जस्तै सोझा र भलाद्मी स्वभावकै थिए । यहि कारणले पनि सायद अन्जु भावी सपना वुनिरहेकी थिई । नत्र त्यो बेलै आत्महत्या गर्न सक्थी । आमाको पिडा सवै वुझ्थे उसले । त्यसो त दिउसो साथीभाईले दिएको एक टुक्रा खाजा समेत खल्टीमा राखेर आमालाई ल्याई दिन्थे । छोराको यस्तो वानी देखि अन्जु निकै भावुक अनि खुसी थिई । एकदिन आमाछोरा गोठमा घाँस काटीरहेका थिए यतिखेरै आमाले कुरा निकाले ुबावु हामी यो समाजमा टिक्न सक्ने भएनौ अव मामाघर  माईती  तिरै गएर बसौ हुन्नू  आमाको यो कुरा सुनेर छोरा प्रतिकले टाउको हल्लाए । ऊ आमाको कुरालाई नकार्न चाहननथे आमालाई खुसी पार्नु नै आफ्नो कर्तब्य सम्झन्थे ऊ । त्यसको भोली पल्टै स्कुल व्याग र भएको झुत्रा कपडाहरु वोकर कुखुराको डाँक संगै डाडा काटे उनिहरुले । माइतिघर टाढै थियो अन्जुको । गएको केहिदिन त राम्रै व्यवहार देखाए दाजु भाउजुले तर दुःख पाएर आएकी  पोइला गएकी चेलीलाई कहां राम्रो मान दिन्छन र हाम्रो समाजमा । विस्तारै विस्तारै माइतमा पनि उनको वारेमा कुरा  कात्न थाले । दाजु पो आफ्नो भाउजु त पराई सम्झी उनले । मेरो दुखै पाउने कर्म रहेछ । उफ… उनि निरास मुद्रामा आफ्नो काममा लाग्छे ।

एकदिन मामा माइजु कोठामा क्ररा गरिरहेको प्रतिकले सुने उनिहरु भन्दै थिए ुछोरी पाल्नेले छोरा पाल्दैनू ।  यो कुराले प्रतिकको मनमा बाढी आयो भित्रभित्रै मन रुवाए तर आमालाई भन्दा पिर मान्ला भनेर भन्न चाहेनन् ।  एक्लो छोरावुहारीको घुर्की बृद्ध बुवाआमाले  सुन्न सकेन । छोरालाई छुटाएर राख्नु भन्दा छोरीलाई अन्तै विहे गरिदिने ध्याउन्नमा लागे उनिहरु । आमाबुवाको सुरसार अन्जुलाई पटक्कै सह्य भएन उनी त्यस्ती खालकी नारी थिईनन् । आफ्नो पति रमेशप्रतीको अघात माँया अझै ताजै थियो उनको दोश्रो विहे गर्ने कुरा उनको लागि अस्ताउन लागेको घाम जस्तै  थियो । त्यसैले आमाबुवाको दोश्रो विहेको प्रस्तावलाई ठाडै अस्विकार गरीन उनले । एउटी चेलीकालागि माइती भन्दा प्यारो अरु हुन्न भन्ािन्छ तर माइतीबाटै यस्तो अपहेलना भए पछि कसको के लाग्छ र  माइतमा समेत बास नपाए पछि छोरा संग पिडा पोख्दै रुनथाली अन्जु । अब त प्रतिक मनमा आमालाई पाल्न सक्ने ऊर्जा  तागत आई सकेको थियो । आमालाई सम्झाउदै भन्न थाले ुआमा नरुनुस रोएर मात्र कति वस्ने पिर नलिनुस म तपाईलाई जसरी नि पाल्छु जाउ अव यहांबाट पनि ।ू उसको वोलीमा उत्साय थियो केही गरेर देखाउछु भन्ने भाव थियो । आफ्नो छोराले यस्तो वोलेको सुने पछि अन्जु झसंग भईन र छोरालाई अंगाल्दै  आंसु पुछेर माइत छाडी जाने निधो गरिन । उनिहरुको लागि अन्तिम विकल्प भनेको त्यो ठांउ छोडेर जानु सिवाय केहि थिएन ।

भ्ााेलीपल्ट झिसमिसेमै डाँडा काटे उनिहरुले उहि पुरानो झुत्रा कपडाको पोका र स्कुले व्याग संगै । आखिर उनिहरुको साथी भनेकै त्यही सिवाय अरु केहि थिएन । उनिहरुको गन्तब्य निश्चित थिएन । कहां जाने कता वस्ने के खाने जस्ता प्रश्नले आमाको मन भारी हुदै गयो । छोरा प्रतिकको मनमा भने यस्तो हतास भन्दा यो गर्ने र त्यो गर्ने जस्ता उत्प्रेरित भावले ओतप्रोत भयो । बाटोभरी आमालाई सम्हाल्दै धुलाम्मे शहर प्रवेश गरे उनिहरु । पति रमेशसंगको विछोड देखि रसाएका आंखा र मनले प्रतिकको मांयाले पिपलको छाँया जस्तै बन्यो अन्जुका लागि । उनको मनमा न्यानो आभास भयो । आंखामा खुसीका आंसु बग्न लागे । तै पनि भित्रभित्रै पिडाहरु छचल्किरहेका थिए । नातावाद र चाकडीपूर्ण शहरी जिवनमा अनजान यात्रु  उनिहरुका लागि नौलो ठाउ थियो । त्यसैले धेरै घरमा कोठाको लागि चाकडी गरे तर पाउन सकेन । अन्ततः यात्रु प्रतिक्षालय नै डेरा भए उनिहरुकालागि ।  उनिहरुको कयौ दिनरात विते त्यँहा । बोराकै सिरक डस्ना थियो उनिहरुको  फुक्का खाना र चिसोपनले शरीर शिथिल बन्दै गयो । यस अवधीभर उनिहरु ज्यामी काम गरिरहेका थिए । थोरै भए पनि पैसा जम्मा पारेर एउटा घरमा कोठा लिए उनिहरुले । त्यस पछि छाक तार्दै केही पैसा जम्मा पारेर आवश्यक सामान जोरजाम गरे प्रतिकले । संयोग नै भन्नु पर्छ आमालाई पनि एउटा घरमा काम गर्ने अवसर मिल्यो । अब त दुवै जना काममा व्यस्त थिए । प्रतिकले आफ्नो काम सकेर बेलुका घर आउदा आमाले खाना तयार बनाई सकेको हुन्थ्यो । आमा अन्जुले काम गर्ने एक साहकोु दयालु आंखाले प्रतिकको मिहेनतलाई देख्यो र एउटा जागीर लगाई दियो ।

उनिहरुको आर्थीक समस्या विस्तारै सुधार हुदै गयो । भर्खरै उदाएको प्रतिकको जवानीपन त्यस माथी अफिसको जागिरले उनमा राम्रै व्यक्तित्व झल्किन्थ्यो । अधुरो रहेको एसएलसी पछिको पढाई पनि अव पढ्न थाले उनले । ऊ प्रती नजर लगाउने युवतीहरुको कुनै कमि थिएन यतिबेला । तर पनि यस तर्फ ध्यान दिन चाहेन  उसले । आफ्नो आमालाई सुखसयलमा पाल्ने धोको थियो उसको । आफ्नो छोराको इमान्दारीता र लगनशीलता देखी निकै खुसी थिईन आमा पनि । अव त उनिहरुले नयाँ कोठा लिई सकेका थिए । वितेका ति दुःखद क्षणहरुलाई भुल्न चाहे तर सकेनन् अन्जुले । पतिप्रेमबाट टाढिए पनि छोराको मांयाले उनमा नयाँ जोश र जांगर पलायो । यतिबेला प्रतिकले राम्रै जागीर भएका दुल्ही ल्याएका छन । अन्जु पनि काम गर्न जादैनन् । उनका दिनहरु छोरा वुहारीको पखाईमै वित्ने गरेका छन भने छोरा वुहारी पनि आमाको सेवामा कतिपनि चुक्दैनन् । विहान उठेर घरायसी काम भ्याएर मात्र अफिस जान्छिन दुलही शुशीला भने भान्छाको हरेक काममा सघाउन तल्लिन हुन्छन प्रतिक । पहिले पिडा र दुःखका आंसु झर्ने अन्जुका ति आंखाहरु अहिले खुसीका आंसु झार्न तल्लिन छन । अनेक वहानामा एउटा नारीले अर्की नारी माथी लााछना लगाउने त्यो समाजले वाह प्रतिक ! भन्न थालेका छन अनि अरुको माइतीमा आएर रँजाई गरीरहेकी माइजु नामक ति दानवीय नारी आज दिदि भन्दै अन्जुकै प्रतिक्षामा वस्न थालेका छन तर अन्जु अव त्यो माइती र गांउलाई फर्केर हेर्न चाहन्न । किनकी खुकुरीको ब्यथा अचानोलाई थाहा हुन्न ……।

/fdhL anfdL

lajfx M of]Uo lhjg;fyL ls wg;DkQL <

              

    d+l;/ dlxgfsf] z'?jf6 ;+u} ljjfxsf] nug klg z'? ePsf] 5 . lajfx of]Uo o'jfo'jtLsf] nflu of] dlxgf pT;'s, cfgfGb / /dfO{nf] dlxgf xf] eg] ljjflxt hf]8Lsf nflu clttnfO{ ;Demfpg] ;do klg xf] . olx dlxgfn] sltkonfO{ ;'vb bfDkTo lhjgsf] cfwf/ agfO{ lbPsf 5g eg] sof}nfO{ d[To'j/0fsf] cfwf/ klg . u|fld0f If]qdf ljjfxsf nflu hf]/hfd / bfOhf] tyf c+zsf] vf]htnf; slt x'G5 eGg] s'/f elg/xg' kb{}g h;s} sf/0f sof} r]nLn] d[To'j/0f ug{' k/]sf] 36gf ;do ;dodf ;fj{hlgs eO{/x]s} 5 . eg] ljsl;t egfpbf zx/L If]qd} klg o:tf dfGotf / rng ltj| ?kdf km:tfO{/x]sf] 5 .

ut jif{ sf7df8f+}s} Ps wgf9\o kl/jf/sf] 5f]/Lsf] ljjfx ePsf] lyof] . 5f]/L cs{} s]6f ;+u lx8]sf] rfn kfP kl5 cleefjssf] sx/df cs{} -cleefjsn] /f]h]sf]_ s]6f ;+u ljjfx ul/lbPsf] xf] .  o;/L ljjfx ul/lbbf Psflt/ p;sf] k9fO{ cw'/f] eof] eg] csf{]lt/ p;sf] bfDkTo lhjgd} vt/f pTkGg x'g] ;+efjgf 5 . ljjfx h:tf] gLlh dfldnfdf ;d]t kfl/jf/Ls x:tIf]k x'g' eg]sf] ;Gtfgsf] elj:o dfyL g} v]njfb x'g' xf] . wg;DkQLs} cfzdf o; k|sf/sf bjfj l:jsfg{ r]nLx? ljj; 5g eg] bfOhf]s} gfddf sof} o'jsx? kfl/jf/Ls bafj em]Ng jfWo 5g . lajfx eg]sf] b'O{ d'6'sf] ;f+of]lus ldng xf] . lagf :j+osf] OR5f sf]lx s;}sf] klg bjfjdf ljx] ug{] / u/fpg] ug{' x'b}g . lhjgd} Ps k6s ul/g] ljjfxnfO{ h'Qf / v'§f ;+u t'ngf ub{} ckem{tdf lg0f{o ug{' x'b}g .  bfO{hf], wg;DkQL, :jfy{ tyf d'xf/sf] cfwf/df ljjfx ug{' eg]sf] Ifl0fs /dfO{nf] / b'3{6gfsf] cfwf/ to ug{' l;jfo s]lx xf]O{g .

kfl/jf/Ls bjfjdf 5f]/f5f]/Lsf] ljjfx ul/lbbf eljiodf vt/f cfpg] dfq} xf]O{g xTof ;Ddsf 36gf x'g] u5{ eGg] s'/f s]lx dlxgf cl3 ePsf] kf]v/fsf] 36gfn] :ki6} kfb{5 .  of] s]jn Pp6f pbfx/0f dfq} xf] . ;DjGw ljR5]b ug{], jx'ljjfx, xTof, lx+;f, 3/]n' lx+;f, dfgl;s lx+;f  tyf cfTdxTof h:tf lx;|s ultjLlw x'g'sf] k5f8L kfl/jf/Ls bjfjsf] dxTjk"09f{ e"ldsf /xG5 . x'g t cfw'lgs o'u ;+u} ljjfx ug{] s'/fdf klg kl/jt{g cfPsf] 5 . cfkm\gf] 5f]/f5f]/Ln] /f]h]sf] lhj;fyL ;+u} ljjfx ul/lbg] of] rng jf:tjdf /fd|} eP klg sof} cleefjssf] nflu ;x|o 5}g . ;j} cleefjs cfkm\gf] ;Gtfgsf] elj:o pHofnf] g} rfxG5g t/ To;sf] nflu Hjf+O{ tyf a'xf/L cfkm} vf]Hg rfxG5g\ . 5f]/f5f]/L :+jon] rfx]sf] lhjg;+uLnfO{ kl/jf/n] l:jsfg{] ;+efjgf sd x'g] ePsfn] g} sltko o'jfo'jtL efuL ljjfx ug{ jfWo x'G5g\ .

u|fldg If]qdf hUuf / e};L x]/] ljjfxsf] 6'Ëf] nufO{G5 eg] zx/L If]qdf dxn / kh]/f]sf] dflns x]/]/ ljjfxsf] 6'Ëf] nufO{G5 t/ k]zf / Joxf/ h:tf s'/fnfO{ sd}n] dfq Vofn u/]sf] x'G5 . x'g t o:tf s'/f ubf{ wg ;DkQL g} 5}g eg] dg / dfof eP/ s] ug{' eGg] k|Zg gp7\g] klg xf]O{g t/ 7'N7'nf dxn / pRr lhjg:t/sf sof} kl/jf/df ;d]t ;DjGw ljR5]bsf] 36gf al9/x]sf] a]nfdf wg;DkQL / bfOhf]nfO{ g} ljjfxsf] cfwf/sf] ?kdf x]l/g' TotL /fd|f] kSs} xf]O{g . elgG5 ……dfofFdf ;ayf]s x'G5Æ t/ jfWotfn] l:jsf/]sf] lhjg;fyLnfO{ If0fLs / b]vfjtL dfFof l;jfo ;Rrf df+of k|st x'g} ;Sb}g . ef}tLs z/L/df lx/fdf]6Ln] ;hfP klg leqleq} sfnf] bfu j;]sf] x'G5 eg] o:tf] kl/l:ytLdf bfDkTo lhjg s;/L ;kmn xf]nf <

x'g t s'g} klg cleefjsn] cfkm\gf] ;GtfgnfO{ ljufg{ rfxb}g t/ ljjfx h:tf] elj:o ;+u hf]l8Psf] s'/fdf bjfj ;[hgf ul/lbgfn] efjL lhjgdf c;/ kg{] lglZrt g} 5 .  cNnf/] pd]/sf o'jfo'jtLn] pko'Qm lhjg;fyL vf]Hg g;Sg] Psflt/ 5b}5 . To:t} cfkm\gf] kf/Ljf/Ls, cfly{s, ;fdflhs :t/ ;+u d]n vfg] lhjg;fyL kfpg' TotL ;lhnf] klg t 5}g . To;}n] s:tf] :t/sf] lhjg;fyL /f]Hbf efjL bfDkTo lhjg ;kmn xf]nf eGg] ljifodf cfkm\gf] 5f]/f5f]/LnfO{ v'n]/ hfgsf/L lbnfpg' cleefjssf] st{Jo klg xf] . o;/L cleefjs / 5f]/f]5f]/L ljr ljjfxsf] jf/]df v'n:t ax; x'g] xf] eg] b'j}sf] xftdf n•' kmNg] ;+efjgf lgs} 5 . ……ldNg] hxfgsf] a]n'sf ;Nnfx gldNg] hxfgsf] laxfg ;NnfxÆ eg] h:t} s'g} 36gf 3l6 ;s] kl5 eGbf 36\g'k"j{ g} ;r]tgf cKgfpg' j]z x'G5 .

wfld{s ?9LjfbL / ;fdflhs ;+:sf/sf sf/0fn] klg ljjfx ug{] s'/fdf lgs} k|efj kf/]sf] b]lvG5 . hfthftLsf] cfwf/df x'g] lje]b xf]; jf ln+usf] cfwf/df x'g] e]befj b'j} o;sf kl/0fd x'g . ljjfxsf] nflu l:js[t hgfpg] avt s]6fn] s]6Lsf] s]z b]lv kfOtfnfsf] gª ;d]t x]/]/ dgf]OR5f JoQm ug{] t/ s]6L, h;n] ;f]xL lg0f{onfO{ jfWo eP/ l:jsfg{' k5{ . xg t sof}sf] nflu of] s'/fn] xf+;f]sf] ?k lng ;S5 t/ jf:tljstf olx g} /xb} cfPsf] 5 .  ;'rgf / ;~rf/df cfPsf] qmfGtL ;+u} jfn ljjfx / jx'ljjfxdf s]lx dfqfdf sld cfP tf klg sof} 7f+pdf cem} h:tfsf]t:t} 5 . clwsf+zsf] d'vaf6 ;'lgg] efjgf eg]sf] cfkm\gf] / 5f]/f5f]/Lsf] efjgf gldn]sf] s'/f xf] . cleefjsx? Afl9 k/Dk/fjfbL x'g' tyf o'jflk+9Lx? al9 g} cfw'lgs x'g' g} o:ff] x'g'sf] sf/0f xf] . cfkm'n] vf]h]s} s]6f÷s]6L ;+u ljjfx ug{' kg{] cGoyf 3/d} gleq\ofpg] / 5f]/fnfO{ eP c+z g} glbg] ;Ddsf] bafj lbO{G5 . lajfx h:tf] gLlh s'/fdf o:tf] bafj ;fGble{s xf]nf / < clg ;Gtfgsf] k|utL rfxg] cleefjsn] o:tf] Jojxf/ bzf{pg ldN5 <

ljut h:t} of] d+l;/n] klg sof}nfO{ ;'vb lhjg;fyL;+u e]6 u/fpnf t sof}sf] nflu d[To'sf] cfwf/ . cfkm\gf] 5f]/f5f]/Lsf][ lhjg;fyL cfkm} vf]Hg nufpg] / To;df 5f]/f5f]/Ln] klg kl/jf/sf] ;Nnfx lng] xf] eg] bfDkTo lhjg jf]em geO{ gf}nf] / pHofnf] ;+;f/ ;fjLt aGg k'Ub5 . bfO{hf] / ;DkQLs} nf]e tyf d':sfgs} :jfy{df lhjg ;fyL /f]h]/ xTof / lhpb} hNg' h:tf 36gfsf] ;dfrf/ aGg' eGbf of]Uo lhjg;fyLnfO{ hf]8 lbg' g} ;jf{]Qd pkfo xf] . o;sfnflu cleefjssf] e"ldsf klg cTofjZos 5 .

rbalami2008@gmail.com

राम्रो म को महात्मय
  कपुरी क भकारी भ को त्यती गुणगान नगाए पनि राम्रो ँम’ को प्रयोग भने नेपालमा अधिकतम रुपमा नै भइरहेको छ । खै भ लाई पुकार्दा भकारी बोक्नु पर्ला भनेर हो की   अनि म राम्रो भएर नै म लाई जताततै सजाएको होएकछिन त अलमल मै परें । जे होस यो म भन्ने शब्दको प्रयोग नहुदो हो त आज नयाँ नेपालको गन्ध नै नपाउने थिए हुँ ला सायद । बालक देखी बृद्ध सम्म सबलाई मन पर्ने ँम’ लाई हामीले मात्र कसरी नकार्ने त होईन त्यसैले ँम’ लाई नै पुकार्दै यो गुणगान गाउन लागेको छु । हामी भन्दा पनि म र मलाई भन्ने थेगोले आज नेपाली शब्दकोषलाई नै चुनौती दिलाएको छ । मस्ट पपुलर र मस्ट रिपिटेडको सुची बनाउने हो भने ऋ र ज्ञ ले त स्थान नै नपाउने भै सक्यो । कसरी भन्नु होला फेरीऋषी र ज्ञानी बन्न लायक नेपाली को छन त  यदि सबैले ज्ञानीको भाव ब्यक्त गरेका भए अहिले जस्तो बर्षकै दुई पटक सरकार फेर्नु पर् थ्यो त

    लुइ चौधौले ँम नै राज्य र राज्य नै म हुँ” भनेर प्रचार गर्दा जे परिणाम भोग्नु पर् यो आखिर नेपाली हालत पनि त्यो भन्दा कम नहोला जस्तो लाग्छ । किनभने यहाँ म को प्रचार हरेक क्षेत्र अर्थात ँनुन देखी सुन” सम्म नै फैलीएको छ । अझ राजनीतिमा त झन म बिना केही पनि हुदैन । कतै ठुलो पदपुर्ती गर्नु पर् यौ कि मेरो मान्छेकतै चोरगुण्डा छुटाउनु परे पनि मेरै मान्छे अनि चिल्लो कुसर्ी चुम्न त म भन्दा अरु योग्य नै छैन भन्ने भावना यत्रतत्र सर्वत्र छाईसकेको छ । ँमै खाँऊमै लाउष मोजमस्ती मै गरुँ अरु सवै मरुँ” भनेर त्यसै भनेका हैन रहेछन् । गिरिजाबावुले सुजतालाई उपप्रधानमन्त्रीको कुसर्ीमा बसाउदा अनौपचारीक रुपमा विरोध भए पछि सूर्यको अगाडी चन्द्रमाको प्रकाश जस्तै विलाउन बाध्य भए । विजय कुमार गच्छेदारले आफ्नो गच्छे भन्दा बढी अरबौको पुल बनाउन त_िम्सए । प्रधानमन्त्रीज्यू ले त झन म को ठाडै स्विकार गर्दै भाइहरुको समेत भलाइ गरिदिनु भयो ।
    यो त केही यसो उदाहरण मात्र हो । उता भारतले पनि म कै अनुसरण गरेर झन्डै झन्डै नेपाल मेरै हो भन्न लागि सक्या थे । आखिर गौतम बुद्ध भारतमा जन्मेको भनेर तार् यो । म को प्रयोगले केहीले राहत पाए पनि कोहीले भने नरकको दुःख भोग्न बाध्य छन् । मेरै श्रमती हो भन्दै भारतको कोठीमा पुर् याइएका नेपाली चेलीको वेदना पनि म भित्रको रामकहानी नै हो । अनि मेरै मान्छे भनेर बिश्वास गर्दा  दलालीले सर्वस्व पचाइदिएको घटना पनि कम दुःख दायक पक्कै छैनन् । अनि आफ्नै मान्छे भनेर विश्वास गर्दा आफ्नो सर्वस्व सहित अर्कैको दुलही भएको घटना पनि सहि सक्नुको छैन ।
त्यसैले ँम” शब्दको चमत्कारी उपयोग अझ भनौ बहुउपयोगले त नेपाली समाजमा निकै भुइचालो ल्याई सकेको छ । म बिना अब नेपालीहरु बाच्न पनि असर्मथ छन् । म को भरमा नै दैनिकी चल्ने हुनाले नै नेपालमा स्वार्थ र अस्थिरता जस्ता कुराहरुले आश्रय पाईरहेका छन । अनि एकअर्कामा दोषारोपन गर्दै अमूल्य समयको दुरुपयोग गरिराखेका छन् । यस परिवेशमा फाइदा पुग्ने भनेको त्यही म लाई नै हो अनि जो इमान्दार छजो सहयोगी र अर्काको हित चाहन्छ त्यसलाई यो समाजले कुल्चेको छ । अनि माथी उक्लिने भर् याङको खुटकिलो फुटकाइदिएको छ र खुट्टा तान्ने प्रवृतीले स्थान जमाएको छ । फलस्वरुप नयाँ नेपालमा म शब्दको उपयोग ब्यवहारिक र लिखित रुपमै सदुपयोग होस ता कि विदेशी प्रभ'हरुको आँखा नलागोस ।
रामजी बलामी

मख्ख पर्नु दिदि बहिनी

 प्यारो भाई आउछ भनी

 यस पाली त पक्कै आउछु

 बसे हुन्छ दिन गनी 

मखमलि फुले होलान 

स्वागतको गेट बनी 

बाबा आमा खुशी होलान 

कान्छो छोरा आउँलान भनी 

सेलरोटी पाक्यो होला 

खान्थे म छानी छानी

 मिठो मैले खाइ दिदा

 रोएकी थि सानी नानी 

याद मलाई सधैं आउने 

गाउको त्यो मिठो पानी 

जूनी मेरो बित्ने भयो

 गाउ शहर आउने जाने ।। 

अस्थिर राजनीतिः बेरोजगारको कारक

Share|

हरेक वर्ष कम्तीमा पनि ४ लाख युवा रोजगारीका लागि तयार हुन्छन् । ती युवा श्रमशक्तिको सही सदुपयोग हुन नसक्दा हरेक दिन बिदेसिनेको जमात बढिरहेको छ भने अर्कातिर अनैतिक र अराजक गतिविधि बढिरहेको छ । नेपालबाट प्रतिदिन लगभग ७ सयको हाराहारीमा नेपाली युवाहरू विदेशतर्फ लागिरहेका छन् । यसरी विदेश जानेहरूमध्ये औंलामा गन्न सक्ने मात्राले मात्र राम्रो अवसर पाएका छन् । हालै पनि अमेरिकाका लागि डिभी भर्नेको भीड र कोरिया जान लागेको भीडले नेपालमा बेरोजगारी समस्या कस्तो छ भन्ने कुरा इंगित गर्छ ।
प्रत्येक गाउँमा युवाहरूको उपस्थित न्यून छ । गाउँमा बसेका युवाहरू पनि क्यारेम र तासमा व्यस्त देखिन्छन् । तिनीहरूलाई सही बाटो पहिल्याउन सकिएको छैन । एक छाक नाना र चाचाको बन्दोबस्तका लागि बिदेसिनुपर्ने नेपालीहरूको इतिहास पुरानो छ । न्यूनतम आधारभूत आवश्यकता परिपूर्तिकै लागि आफ्नो सर्वस्व साहूकहाँ धितो राखेर बिदेसिनुपर्ने बाध्यता छ । बाध्यतावश गाँस, बासको व्यवस्था गर्ने धोको बोकेर उडेका उनीहरू बीचमा दलालको चरम शोषणमा पर्छन् । यति मात्र नभएर गैरकानुनी रूपमा समेत पठाएर ठग्ने गरिन्छ । उनीहरूलाई ठग्ने क्रम स्थानीय साहूदेखि विदेशको आफन्त र कम्पनीसमेत रहेका हुन्छन् ।
देशभित्र भएका प्राकृतिक स्रोत–साधनको उच्चतम उपयोग हुन नसक्नु र भएका उद्योग–कलकारखानाहरू क्रमशः धराशायी बन्दै जानु पनि बेराजगारीको प्रमुख कारण हो भने अर्कातर्फ बढ्दै गएको जनसंख्या र राजनीतिक अस्थिरताले आर्थीक विकासमा चुनौती थपिदिएको छ । अर्काे कुरा, सरकारले स्पष्ट औद्योगिक नीति ल्याउन नसक्दा औद्योगिक संरचनाहरू बिस्तारै हराउँदैछ, जसका कारण बेरोजगारी बढाएको छ । जल, जमिन, जटिबुडीको राम्रो सदुपयोग गर्ने नीति ल्याउने हो भने बेरोजगारी मात्र घट्ने होइन, समग्र मुलुकको आर्थिक स्थितिसमेत सकारात्मक हुने निश्चित छ ।
जातीय तथा दलीय स्वार्थका लागि खुलेका विभिन्न संगठनको चन्दा नीति र बन्द तालिकाले रोजगारी क्षेत्रमा नकारात्मक असर परेको छ । बेरोजगारीका कारण खाडीमा जानु मात्र परेको छैन, दिनदहाडै सामाजिक अपराध पनि बढिरहेका छन् । सामान्य गोजी चोर र छलकपटको कुरै छाडौं, दिउँसै करोडौंको बैंक फोर्नेहरूलाई समेत कारबाही हुन सकेको छैन । विदेश पठाइदिने नाममा लाखौं रुपैयाँ बुझाएर मात्र पुग्दैन, त्यहाँको शारीरिक तथा मानसिक शोषण झेल्नुपरिरहेको छ ।
रोजगारीकै नाममा खाली मुलुकमा कैयौ दिदीबहिनीले नारकीय व्यवहार भोग्नुपरिरहेको छ । कोही चर्काे घाम र कार्यचापका कारण कोठामा सुतेको सुत्यै भएको घटना बढ्न थालेको छ । अज्ञानता र अशिक्षितका कारण कैयौं दाजुभाइले सडक दुर्घटनामा परेर ज्यान त्याग्नुपरिरहेका छन् भने फितलो नियम भएको मुलुक नेपालमा जन्मेका हामी नेपाली सानातिना तलमाथि गरेकै कारण जेलजीवन बिताउन बाध्य हुनुपरेको छ ।
यी र यस्तै अनेक दुःख भोग्नुपर्नाका प्रमुख कारण नेपाली राजनीतिमा कालो बादल लाग्नु नै हो भन्ने कुरामा दुईमत छैन । वीर गोर्खालीका नामले परिचित नेपाली युवाहरू यतिखेर पशुत्वको व्यवहार भोग्न विवश छन । यदि यी श्रमशक्तिलाई नेपाली माटोमा जिउने अवसर दिने हो भने स्वीजरल्यान्ड घुम्ने सपना होइन, यहीँ बनाउन सकिन्छ, जसका लागि प्रथमतः राजनीतिक अवस्था सुध्रनुपर्छ । 

published in Karobar daily at 2067/7/10

थोरैलाई दसैँ धेरैलाई दशा !

27/10/2010 03:34:00Naya Patrika

Font size:  

महान् चाड दसैँ भर्खरै सकियो । सर्वसाधारणले आ-आफ्नो हैसियतअनुसार घर-आँगन रंग्याए । ठुल्ठूला व्यापारिक मलले भारी छुटका ब्यानर

झुन्ड्याएर ग्राहक आफूतिर ताने । सहरबजारमा किनमेल गर्नेको घुइँचो लाग्यो । राजधानी नै रित्याएर घर गएका यात्रुहरू फर्किरहेका छन् । फेरि राजधानीमा मान्छेको भीड बढ्दै गएको छ ।

असत्यमाथि सत्यको विजयस्वरूप मनाइने दसैँ अधिकांशका लागि दशा बनेर भित्रिने गरेको छ । हुनेखाने र कालाबजारियाका लागि दसैँ तामझामसाथ आयो । तर, दसैँको आगमनसँगै मुगु, हुम्ला, बाजुरा, जाजरकोट आदि जिल्लामा फैलिएको भोकमरीले यस वर्षको दसैँ निकै खल्लो साबित भयो । मिडियामा भोकमरीका समाचार आइरहँदासमेत सम्बन्धित निकायले यसतर्फ ध्यान दिएको देखिँदैन ।

नेपालीमा एउटा उखान छ— 'आयो दसैँ ढोल बजाई, गयो दसैँ ऋण बोकाई । आफ्नो गच्छेभन्दा बढी होडबाजीमा लागेर कुनै पनि चाडपर्व मनाउनु हुँदैन । तर, आफ्नो औकातभन्दा माथि उठेर चाडपर्व मनाउनाले नै माथिको उखान सार्थक बनेको छ यो वर्ष पनि ।

दसैँसँगै चाडपर्वको मौसम सुरु भएको छ । लगातार आउने दसैँ, तिहार, छठलगायतका पर्वले हुँदा खाने वर्गलाई सताउनु सताउने निश्चित छ । तर, चर्को अभाव र महँगीले हुनेखानेलाई समेत प्रभाव पार्ने अवस्था छ । अर्काे कुरा सुरक्षाका दृष्टिकोणले हेर्दा पनि चाडबाडमा समस्या बढ्ने देखिन्छ । भर्खरै सकिएको दसैँमा चोरी र ठगीका घटना निकै बढे । हामीले धार्मिक दसैँ मनाइरहँदा चोरहरू भने मस्तीको दसैँ मान्न तल्लीन थिए होला । चाडबाडको समयमा विभिन्न बहानामा जबर्जस्ती चिठ्ठा भिडाउने चलन पनि फस्टाइरहेको देखिन्छ । उपहार योजना ल्याएर उपभोक्तालाई भुलाउनु चाडपर्वका नाममा भित्रिएको विकृति हो । ५० रुपैयाँको चिठ्ठामा मोटरबाइक राखेर आशा देखाएपछि नलोभिने कुरै भएन । अन्ततः यो लोभले लाभ, लाभले विलापसिवाय केही होइन । यसको नतिजा सार्वजनिक गर्दा कत्तिको पारदर्शिता अपनाइन्छ भन्ने कुरामा भने कसैले वास्ता गरेको पाइँदैन । प्रत्येक वर्षझैँ सुरक्षा निकायले चिठ्ठाका नाममा ठगी गर्नेलाई कारबाही गर्ने जानकारी त दिएको थियो, तर कसैलाई कारबाही गरिएको जानकारी भने पाइएको छैन । त्यस्ता चिठ्ठा कार्यक्रमभन्दा कुनै सांगीतिक कार्यक्रम गरेको भए बरु ठीक हुने थियो ।

अर्काे विकृति भनेको तास, जुवा र पेय पदार्थको बढ्दो प्रयोग हो । गत वर्ष मात्रै एक ठाउँमा जुवामा सबै सम्पत्ति हारेपछि आफ्नी छोरीलाई समेत जुवाको खालमा थापेको समाचार बाहिर आएको थियो । कथाजस्तो लाग्ने यो घटना जुवाको लतको नतिजा हो । वर्ष दिनभरि कमाएको पैसा दसैँमा एक्लैले यसरी तास र जुवामा उडाउँदा परिवारको के हालत होला ? टीकाको दिन साइत जुराउन पनि जुवा खेल्नुपर्छ भन्ने अन्धविश्वास नेपालीमा छ । 'ओल्ड इज गोल्ड' भन्ने कुरा सबैमा लागू हँुदैन, त्यसैले पुराना कथनलाई पनि सही रूपमा मात्र उपयोगमा ल्याउनु जरुरी छ । अर्काे बाध्यात्मक विकृति भनेको यातायातको हो । यस वर्ष पनि राजधानीबाट बाहिरिने सवारी साधनको टिकट अगि्रम बुकिङ खुला गरेको जनाइए पनि खुलेको तीन/चार दिनमै टिकट सकिएको बताएर आमयात्रुलाई कालोबजारमा टिकट भिडाउने खेल खेलियो । आखिर यस खेलमा रमिते बन्नबाहेक केही गर्न सकिएन । एउटै सिटका लागि धेरै टिकट बेचेर कुस्त रकम कुम्ल्याउनेको जमात पनि निकै देखियो यहाँ । टिकट नपाउने र वर्षदिनको दसैँमा घर नगई नहुने बाध्यताले गर्दा हुटमा बसेर जोखिमपूर्ण यात्रा गर्न बाध्य हुनुपर्‍यो यो वर्ष पनि । यसरी हुटमा बसेर यात्रा गर्दा दुर्घटना हुने सम्भावना धेरै हुन्छ । तैपनि, यात्रा नगरी सुखै भएन । त्यसैले, सम्बन्धित निकायले यसतर्फ ध्यान दिएर यातायातका साधनको थप व्यवस्था गर्ने हो भने यो समस्याबाट मुक्ति मिल्थ्यो होला । अर्काे कुरा चाडपर्व मान्ने नाममा चिल्लो-पिरो खाने र अधिक रक्सी तथा मासु सेवन गर्नाले हाम्रो स्वास्थ्यमा ठूलो असर परिरहेको हुन्छ । त्यसैले प्रत्येक चाडपर्वमा आफ्नो स्वास्थ्यस्थितिलाई हेरेर मात्र खानपान गर्नु जरुरी छ ।

अहिले धार्मिक दसैँ सेलाए पनि राजनीतिक दसैँको माहोल भने निकै तातेको छ । कामचलाउ सरकारका भरमा मुलुक लथालिंग भइरहँदा पनि सबै आ-आफ्नै धुनमा व्यस्त छन् ।

रामजी बलामी, मकवानपुर

rbalami2008@gmail.com

published in 2067/7/10 in Nayapatrika daily.

रामजी बलामी

भ्ाीरको फसर्ी र नयाँँ नेपाल                   eL/sf] km;L{ / gofF g]kfn
  हामी सवैलाई थाहा छ भीरमा फलेको फसर्ी भन्ना साथ त्यसको आश नगरे हुन्छ । त्यसलाई न माथीबाट तानेर निकाल्न मिल्छ न त तलबाट नै । एउटा फसर्ीको लोभ गरेर भीरमा चढ्न थाल्यो भने आफ्नै ज्यान जोखिममा पर्ने निश्चत छ । त्यसैले त्यो फसर्ी जतिसुकै राम्रो र गतिलो होस  हामी मायाँ मार्न तयार हुन्छौ । ठिक यसरी नै आज नयाँ नेपालको नारा घन्किरहेको परिप्रेक्ष्यमा  नेपालको अवस्थालाई केलाउने हो भने त्यो फसर्ीको हालत भन्दा कमसल पक्कै छैन । राजनीतिक खिचातानी तथा दलगत र व्यक्तीगत स्वार्थमा अडेको नेपाली राजनीतिको छत्रछाँया यतिखेर चरम विन्दुमा पुगेको छ । सहमतीको नाममा बिमतीको राजनीतिले आश्रय पाईरहेको छ जसको कारण आज मुलुक अनिर्णयको भुमरीमा फस्न वाध्य भइरहेको छ ।

नेपाली कांग्रेस एकिकृत नेकपा माओवादी र नेकपा एमाले विच अहिले अण्डा पहिला कि चल्ला भनेझै सहमती पहिला कि उमेद्वारी फिर्ता भन्ने जुहारी चलिरहेको छ । माओवादीको क्यान्टोनमेन्ट खाली नहुंदा सम्म आफ्नो उमेद्वारी फिर्ता नहुने रामचन्द्र पौडेलको अडान र एमाले तथा माओवादीको जसरी पनि उमेद्वारी फिर्ता गराउने रणनीतिले गर्दा नै बाह्रौ पटक सम्मको निर्वाचनमा समेत प्रधानमन्त्री चुनिन नसकेको हो । यहि क्रम जारी रहने हो भने अझै कयौ पटक हार व्यहोर्नु पर्ने निश्चत छ । प्रधानमन्त्री माधव कुमार नेपालको राजीनामाका लागि िसंह दरवार देखि रिङरोड समेत घेरेर राजीनामाको एक घण्टामै सहमतीय सरकार बनाउछौ भन्ने माओवादीका नेताहरु यतिखेर तोलाएर बस्न विवस भएका छन । यस्तै राजीनामाकै लागि पार्टी भित्रै बाट बारम्वार ताकेता गरेका पार्टी अध्यक्ष झलनाथ खनालले दुई तिहाईको पासोमा परे पछि पुनः सिहमतीकैलागि प्रयास जारी राखेका छन् ।

दलहरु बिच देखिएको यो मतभेदले गर्दा वाह्रय शक्ती सल्बलाउने संभावना निकै देखिन्छ । कतै उद्घाटन त कतै सहयोगको नाममा छिमेकी मुलुकहरु नेपालप्रती बक्र नजर लगाइरहेका छन् । ुमुखमा राम र बगलीमा छुराू गर्दै एक पछि अर्काे गरेर सिमा स्तम्भ सार्दा समेत हाम्रा नेताहरुलाई सरोकार भएन । भाषणको बखत सिवाय अरु बखत उनिहरुमा राष्ट्प्रती कुनै पनि भावना देखिदैन । यदि राष्ट्हितको पक्षमा लाग्नेहरु भए देखि यत्रो समय सम्म कुसर्ीकैलागि संघर्ष जारी राख्ने पक्कै थिएन । जसरी पनि आफ्नै नेतृत्वको सरकार बन्नु पर्ने अन्यथा अर्काे पार्टीलाई कुनै पनि हालतमा समर्थन नजुटाउने यि दलहरुको चाला ले ुमाछो माछो भ्यागुटोू भनेझै भएको छ । जनताको आंखामा छारो हालेर भ्रम सृजना गर्ने अनि जनताको नाममा राजनीति गरेर आफु मात्र नागरिक पार्टी अरुचाही गैर नागरिक भन्दै हिड्ने नेताहरुको चालालाई जनताले के भन्लान

निर्धारित समय भित्र संविधान बन्न नसके पछि पुनः एक वर्षको म्याद थपिएको थियो तर अब पनि थपिएको समय भित्र संविधान नबन्ने निश्चित प्रायः छ । नेताहरुकै भाषणलाई आधार मान्ने हो भने हाल सम्म ७० प्रतिशत काम सकिएको र मुल मुद्दा मात्र बाकि रहेको छ तर संविधानलाई भन्दा पनि सत्ता र सरकारकै लागि लडाँई जारी राखेका यि दलहरुको विवादले संविधान ओझेलमा परेको तितो यथार्थ छ । ुसंविधान जसरी नि बन्छ नबने पुनः म्याद थपिन्छू एमाले उपाध्यक्ष वामदेव गौतमले यो वाक्य बोल्दा कलंकीमा हांसोको फोहोरा छुटेको थियो तर यो यथार्थ कुरा हो । सहमतीको मन्त्र जपेर बसेका यि दलहरु आफ्नै पक्षमा सहमती हुनुपर्छ भन्ने मानसिकतामा राखेका छन् । यसरी हेर्दा नेपाली नेताहरुले कतै सहमतीको ब्याकरण नै नबुझेका त होईनन  भन्ने लाग्न थालि सकेका छन् ।

हरेक पटकको राजनीतिक उथलपुथलमा भारतको हात रहने कुरामा दुईमत छैन । हस्तक्षेप भयो भनेर हामीले आवाज उठाउदा आज भारत मौन त छ तर भित्रभित्रै कति चलखेल गरेका छन भन्ने कुरा हामीले सोच्न भ्याएका छैनौ । नेपाली नेताको चिन भ्रमण र चिनिया नेताको नेपाल भ्रमणलाई हेरि नसक्ने भारत यति खेर नेपालको राजनीतिलाई कता तिर लैजाने भन्ने जोडघटाउ गर्न ब्यस्त छ होला । यति मात्र होइन राकेश सुदको भ्रमणमा जुत्ता प्रहार हुंदा माओवादीप्रतीको दृष्तिकोण झनै आगोसरी बनेको छ । नेपालप्रतीको ज्यादती र अत्याचार व्यवहारलाई माओवादीले चालेको कदम सहि हो तर त्यो राष्ट्हितको लागि हो वा पार्टीहितको लागि भन्ने मूल कुरा रहेको छ ।

राजतन्त्रको अन्त्य र गणतन्त्रको उदय संगै नेपाली जनताले एक पटक शान्तीको श्वास फेर्ने धोको लिएका थिए तर गणतन्त्रको नाममा फस्ताएको मनपरितन्त्रले गर्दा अहिले झन अशान्ती र अस्तब्यस्तताले दैनिकी गुजार्न विवस हुनु परेको छ । पूर्व राजा ज्ञानेन्द्रको धार्मिक भ्रमण हिमानीको गैर सरकारी संस्थाप्रतीको मोह तथा सहयोगको चाहना र राजाको भ्रमणमा जनताको बाक्लो उपस्थित अनि जयजयकारले गर्दा आज नँया नेपाल चरम संकतमा परेको स्पष्ट बुझिन्छ । दशौ वर्ष युद्धमा फसेको बुद्धभूमी नेपालमा पुनः शान्तीको खाँचो छ । नेपाललाई मागी खाने भाँडोको रुपमा प्रयोग गरेर आ आफ्नै दुनो सोझ्याउने कसरतमा लागेका नेपाली दलहरु र ति दलका नेतृत्वकर्ताहरुको हदले गर्दा नै नँया नेपाललाई भीरको फसर्ी संग दाँज्न परिरहेको छ ।

एउटा मुलुकमा दूई थरीका सेना रहेकाले नै आज हरेक कुरामा यस्तो विवाद उत्पन्न भएको छ । माओवादीहरु भन्छन्  प्याकेजमा सहमती गरौ विगतको सम्झौता अनुसार सेना समायोजन गरौ गणतन्त्र ल्याउन ज्यान बलिदान दिएर लडेका सेनालाई राष्ट्यि सेना नभनेर राजतन्त्रको पक्षमा लडेको सेनालाई कसरी राष्ट्यि सेना भन्ने  तर कांग्रेसलॆ भने माओवादी क्यान्टोन्मेन्ट खाली गर्नु पर्ने कब्जा गरेका घर जग्गा फिर्ता हुनु पर्ने लगायतका माग राखेर आफ्नो अडान यथावतै राखेका छन् । यि दुई कुरालाई हेर्दा आफु मात्रै सक्षम र सबल ठान्ने मानसिकता रहेको देखिन्छ । यहि सेना समायोजनले गर्दा नै आज मुलुकमा यत्रो संघर्ष जारी रहेको छ । कटवाल प्रकरण देखि जति पनि उतारचढावहरु आए ति सवै सेना समायोजनमा देखिएको स्वार्थपनले गर्दा नै भएको हो भन्ने कुरामा दुई मत छैन ।

अब पनि सेना समायोजनको कुरालाई पछाडी धकेल्दै जाने हो भने कुनै दिन यसले ठुलो चुनौती ल्याउनेछ । समयमा संविधान बन्न नसके जस्तै नयाँ नेपालको नाम पनि लामो समय नटिक्न सक्छ । यसर्थ जसरी पनि सेना समायोजन गरेर अगाडी बढ्ने हो भने अन्य बाधा अवरोधहरु स्वतः हल हुने कुरामा शंका छैन तब मात्र भीरको फसर्ी र नँया नेपाल बिपरीत शब्द सावीत बन्छ .

२०६७। ७। ७ गते नेपाल समाचारपत्र प्रकाशित लेख ।

          /fdhL anfdL
                            
                            दशै कि दशा

  हिन्दु धर्मालम्वीहरुको महान चाड दशै हाम्रो घर आंगनमै आईसकेको छ । त्यसैले होला घर आंगनहरु रंगाउने क्रम शुरु भईसकेको छ । ठुल्ठुला ब्यापारीक महलहरुम्ाा भारी छुटका ब्यानरहरु झुन्ड्याउन थालिसकेका छन् । गाँउघरमा लिपपोटका लागि माटो लिन जानेको भिड पनि उत्तिकै बढेको छ । शहर बजारमा किनमेल गर्नेको घुँइचो पनि निकै बढेको देखिन्छ । हरेक संचार माध्यमहरुमा दशैको उमंगले छाइसकेको छ । विभिन्न बैंक तथा सहकारी संस्था र ब्यापारीहरुले दशै विशेष अफरहरु पनि ल्याइसकेका छन् । घर जानका लागि टिकट काउन्टरमा यात्रुहरुको भिड बढेको छ । देश वाहिर रहेकाहरु पनि घरमा आउन तम्तयार भएक्ा छन् । दशैमा हृुन सक्ने आपराधिक घटनालाई मध्यनजर गर्दै राजधानीको सुरक्षा व्यवस्था कडा बनाउने समाचार पनि आएको छ । आधुनिकताको नाममा आफ्नो संस्कृति समेत भुलेका हामी नेपालीको एउटै बुकी पहिचान बनेको छ दशै ।
  असत्य माथी सत्यको विजय स्वरुप मनाइने यो  पर्व अधिकांशकालागि दशा बन्न पुगेको छ भने केहिलाई मात्र दशैको महशुस हुन थालेको छ । हुने खाने र कालाबजारियाहरुका लागि मात्र दशै तामझमका साथ आउने गर्दछ यि वाहेक अरुका लागि दशा सावीक बनेको छ । ुदशै आयो खाउला पिउलाू भन्ने जनवोलीलाई भोकमरी जस्ता समस्याले चुनौती थप्ाी दिएको छ । दशैको आगमन संगै मुगु हुम्ला र बाजुरामा फैलिएको भोकमरी समस्याले गर्दा यस वर्षको दशै खल्लो मात्र होइन अविस्मरणिय नै हुने निश्चित छ । मिडियाहरुमा यति धेरै भोकमरीका समाचारहरु आइरहदा समेत सम्वन्धीत निकायले यस तर्फ ध्यान दिएको देखिदैन । नेपालीमा एउटा उखान छुआयो दशै ढोल बजाई गयो दशै ऋण बोकाईू । आफ्नो गच्छे भन्दा बढि देखावतीमा लागेर कुनै पनि चाडपर्व मनाउनु हुदैन । यसरी आफ्नो औकात भन्दा माथी उठेर चाडपर्व मनाउनाले नै ब्यापारीहरुलाई फाईदा पुगेको छ ।
बढ्दो बिकृित
नेपालीहरुको चाडपर्वको मौषम शुरु भएको छ । लगातार आउने दशै तिहार छठ लगायत पर्वहरुले हुदा खाने वर्गका लागि वाकवाकी बनाउने निश्चित नै छ । तर अभाव र मंहगीले गर्दा हुने खानेलाई समेत प्रभाव पर्ने निश्चित नै छ । अर्काे कुरा सुरक्षाको दृष्तिकोणले हेर्दा पनि यस्ता बेलामा निकै खतरा आइरहेका हुन्छन् । नजिकिदो दशै संगै चोरी र ठगीका घटनाहरु बढिरहेको छन् । हामीले धार्मीक दशै मनाइरहदा चोरहरु भने मस्तीको दशै मान्न तल्लिन छन् । त्यसैले यस तर्फ पनि सतर्क हुनु जरुरी छ । अर्काे कुरा विभिन्न बहानामा कुपन भिराउने चलन पनि फस्ताइरहेको छ । कतै सडक मर्मत त कतै सरसफाई जस्ता िनंहु बनाई बिल काट्ने गरेको पाईन्छ । अकाृै कुरा उपहार योजनाहरु ल्याएर रन्भुलाउने कोसीस सदा झै यस पटक पनि निकै देखिएको छ । ५० रुपैंयाको चिठ्ठामा मोटार बाइक राखेर आशा देखाए पछि नलोभिने कुरै भएन । अन्नत त यो लोभले लाभ लाभले विलाभ सिवाय केहि होईन । यसको नतिजा सार्वजनिक गर्दा कतिको प्रभावकारी हुन्छ भन्ने कुरामा भने कसैले वास्ता गरेको पाईदैन् । प्रत्येक वर्ष झै सुरक्षा निकायले कारवाही गर्ने जानकारी त दिएको छ तर त्यो सुचनामै सिमित हुने कुरामा निर्धक्क छ । यसरी चिठ्ठा कार्यक्रम गर्नु भन्दा कुनै संगीतमय कार्यक्रम गरेको भए दुबै हातमा मिठाई हुने थियो ।
अर्काे बिकृति भनेको तास जुवा र पेय पदार्थको बढ्दो प्रयोग छ । गत वर्ष मात्रै एक ठाँउमा जुवामा सवै सम्पत्ती हारे पछि आफ्नो छोरी लाई समेत च्याखे थापेको समाचार वाहिर आएको थियो । कुनै कथा जस्तो लाग्ने यो घटना भनेको जुवा लतको नतिजा हो । वर्ष दिन भरी कमाएको पैसा दशैमा एक्लैले यसरी तास र जुवामा उदाउदा परिवारको के हालत होला  टिकाको दिन साइत जुराउन पनि जुवा खेल्नु पर्छ भन्ने मानसिकता नेपालीहरुको छ । ुओल्ड इज गोल्डू भन्ने कुरा सवैमा लागु हुदैन त्यसैले पुराना कठनहरुलाई पनि सहि रुपमा मात्र उपयोगमा ल्याउनु जरुरी छ । अर्काे बाध्यात्मक बिकृति भनेको यातायातको हो । यस बर्ष पनि गत असोज १ गते देखि नै अगि्रम बुकिङ खूल्ला गरेको जनाइए पनि खुलेको तिन÷चार दिनमै टिकट सकिएको जानकारी आउनुले यस तर्फ कतिको कालाबजारीया सप्रेका छन भन्ने कुरा छर्लङ्गै्र छ ।
एउटै सिटको लागि धेरै वटा टिकट बेचेर कुम्ल्याउनेको जमात पनि निकै छ । यस तर्फ समयमा सोचिएन भने आफुले काटेको टिकट नक्कली हुने कुरामा दुईमत छैन् । टिकट नपाउनु र बाध्यता हुनुले हुटमा यात्रा गर्नु अन्तिम बिकल्प हो । यसरी हुटमा बसेर यात्रा गर्दा दुर्घटना हुने संभावना निकै हुन्छ । दशै ताका यस्ता घटनाहरु धेरै हुनुको कारण एकातिर धेरै लोड हुनु र अर्काेतिर सिटको विषयमा ड्राइभरसंग झगडा हुनु नै हो । त्यसैले सम्वन्धित निकायले यस तर्फ ध्यान दिएर यातायातका साधनको थप व्यवस्था गर्ने हो भने यो समस्याबाट मुक्त हुन सकिन्थ्यो । अर्काे कुरा चाडपर्व मान्ने नाममा चिल्लो पिरो खाने र अधिक रक्सी तथा मासु सेवन गर्नाले हाम्रो स्वास्थ्यमा ठुलो असर परिरहेको हुन्छ । त्यसले आफ्नो स्वास्थ्य अवस्थालाई हेरेर मात्र खानपान गर्नु जरुरी छ
अहिले धार्मिक भन्दा पनि राजनीतिक दशैको महोल निकै देखिएको छ । कामचलाउ सरकारको भरमा मुलुक लथािलंग भईरहदा पनि सवै आ आफ्नै धुनमा ब्यस्त छन । त्यसैले दशा नबनुन यो दशै यहि कामना छ ।

पेट्र्ोलको लाइन कहिल्यै नहोस
ल्ोाडसेडिङ सदा अन्त्य होस<
बन्द हड्ताल बन्दै होस
मोवाईलमा नेटवर्क सधै लागोस

नेताहरु लाई वुद्धी आओस
रोग व्याधी सवै जाओस
पुारा होस सवैको मनोकामना
यहि छ मेरो शुभकामना ॥